UYP

 UYP: Uluslararası Yatırım Pozisyonu, en basit anlatım ile Türkiye' nin yurtdışı finansal Varlıkları ile yurtiçinde Yabancıların  finansal varlıkların farkıdır. Veya bir diğer anlatım ile Bilanço benzeri bir durum: Türkiye nin ülke sınırları dışında Banka hesaplarında mevduat ve portföy yatırımları (Hisse Senedi, Tahvil ve Bonolar) ve altın gibi Varlıkların, yurtiçinde Yabancıların Mevduat, Hisse Senedi, Bono ve Altın gibi finansal varlıkların farkı.


                                   Varlıklar-Yükümlülükler  =  Kar/Zarar

 

Ülke olarak Yükümlülüklerimiz dışarıdan alınan finansal kaynaklar: kredi, tahvil ihracı, finansman bonoları, Yurtiçinde Yabancıların yaptığı Portföy yatırımları: Hisse Senedi, Tahvil, Yatırım Fonları vb.

Bu durumda Mayıs 2026 itibarı ile

Yurtdışı Varlıklar:                403,700,000,000 USD  (dört yüz milyar ve yedi yüz milyon Amerikan Doları)

Yurtdışına Yükümlülükler:  795,416,000,000 USD (yedi yüz doksan beş milyar dört yüz on altı milyon $)

Varlıklar - Yükümlük = 403,700 m $ - 795,416 m $ = -391,716,000,000 $ yani üç yüz doksan bir milyar yedi yüz on altı milyon $. 

Bu durumda Dışarısı yani yurt dışı Türkiye' den yaklaşık 400 milyar ABD $ alacaklı, 26 Mayıs ve 1 Haziran ABD Dolar Merkez Bankası Satış kuru: 45.71 TL. Yani  01 Haziran 2026 itibarı ile 18 Trilyon 284 Milyar Türk Lirası dışarıdan bizden alacaklı. Bu 2026 yılının ilk çeyrek Gayrisafi Yurtiçi Hasılasına denk. Bir diğer anlatım ile, 2026 yılının ilk çeyreğin tüm üretim gelirlerini dışarıya verince bizim Uluslararası Yatırım Pozisyonumuz sıfırlanır. 

International Investment Position (UYP),  şu pozisyonlardan oluşur

1. Doğrudan Yatırımlar

2. Portföy Yatırımlar

3. Diğer Yatırımlar ( burada efektif yani elle tutulabilir döviz ve mevduatlar dahil), Krediler (Merkez Bankası, Bankala, Hükümet, Ticari Krediler)

4. Rezerv Varlıklar (parasal altın, rezerv dövizler, mevduatlar vb)

Sıcak Para (Carry Trade) dedikleri ise yabancının Portföy yatırımları demek, yani yükümlülük tarafından gözükür. Yabancı 1 milyon ABD $ getirip, önce belli bir kurdan ABD dolarını Türk Lirasına dönüştürür ve bu para ile Hisse Senedi ve veya Tahvil, Bono, Fon alır. Bu sıcak Para, aniden siyasal ve veya ekonomik krizlerden veya sıkıntılardan hoşlanmadığı için, o panik ile yine kendi para birimine döner ve Döviz sıkıntısına yol açabilir çünkü ellindeki varlıkları satıp Türk Lirasından yine kendi Para birimine dönüş yapacaktır. Bu Ani hareketler ülkeyi sıkıntıya hatta krize götürebilir ki Türkiye' de bir çok defa   yaşanmıştır. Ama şu anda Yabancı Mevduata dahi parasını Türk Lirası olarak yatırsa ki şu anda ki durum böyle, iyi bir faiz kazancı yakalamakta. Dolara döndüğü zaman ülkesinde Dolar için alamayacağı faizi burada Türk Lirası ile kazanabiliyor ve Mevduat yatırımları bilindiği gibi riski yok. 

Bizim yurtdışı  Portföy yatırımlarımız 10 milyar 228 milyon $, yabancıların ise bizde 150 milyar $ yakın bir yatırımı bulunuyor.  En büyük kalem ise Genel Hükümet' in borç senetleri  yaklaşık 62 milyar $ buna 21 milyar $ Bankaların Borç senedi dahil ettik mi en büyük kalemin BORÇ SENEDİ olduğunu görürüz.

Kredi, Borç senedi değildir. Kredi bir finans kuruluşundan ve veya finansman kuruluşlarından alına bilir iken, Borç senedi ikili anlaşama üzerine kurulan bir sözleşme.

Krediler yani yurtdışı Banka,  Uluslararası kuruluşlardan alınan krediler Diğer Yatırım kalemi altında izlenmekte ve burada rakam (yani bizim dışarıdan aldığımız) toplam 415 milyar $, bunun alt kaleminde Krediler 246. milyar $ ve bunun da genelde 127 milyar $ ile Sektörlerin kullandığı krediler, yani Özel Sektör ve veya Kamu İktisadi Kuruluşları.

Sonuç itibarı ile: Doğrudan Yabancı Yatırım, bir işletmenin yönetiminde söz sahibi olmak veya işletmenin %10 ve/veya üstü paya sahip olması ve yönetimde sözü geçer olması gerekir. Bizde Yabancı 230 milyar $ ağırlıklı bir sözü var, bizim ise yurtdışında ise 80 milyarlık Sözümüz geçer.

İçeride yani ülkemizin Ekonomisinde Yabancının sözü bizden daha çok geçiyor. Ki üretilen mal ve hizmetin bir çeyrekliği yani üç aylık çalışmamız Yabancı için olması gerekiyor.

Son olarak Türkiye' nin yurtdışına   olan yükümlülüğü gittikçe artıyor. 

 

IIP 2026 May

 

 Kaynaklar:

1.  Merkez Bankası, https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/TR/TCMB+TR/Main+Menu/Istatistikler/Odemeler+Dengesi+ve+Ilgili+Istatistikler/Uluslararasi+Yatirim+Pozisyonu/

2.  Merkez Bankası Terimler Sözlüğü, https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/tr/tcmb+tr/main+menu/banka+hakkinda/egitim-akademik/terimler+sozlugu/

3. Merkez Bankası Elektronik Veri Dağıtım Sistemi,  https://evds3.tcmb.gov.tr/tumSeriler/4002/bie_uypucay

 

 

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

Eylül 2025

Image
         S on Eylül 2025 verileri politika yapıcıları çok üzmüş olmalı ki,  İç Siyasetten Dış Siyasete doğru kendilerini attılar.  Bir deyim vardır, ailesini sevmez ama El güzeli , yani Ailesine geldi mi sıkı elli, ama Dışarıya eli açık, yani "dışarısı öyle" desin diye. Oysa tam tersi olma, yani ailene, içeriye yumşak, dışarıya sert ol ki, Dışarısı seni alt etmesin. Enflasyon verileri 2025 yılın sonunda Türk Lirasının alım gücünün kaybının % 35 civarında olacağını gösteriyor, oysa Para Arzı yani Merkez Bankasının gösterdiği verilerde bu rakam %40'ları aştı. Para Arzı, yani piyasaya giren yeni banknotlar genelde Merkez Bankası tarafından basılır ancak Tüm Bankalar Kaydi Para oluşturarak, yani yatırılan mevduatların krediye dönüşme oranı, zorunlu karşılık oranı kıstası altında, GENİŞLEMEKTE, sonuçta Türk Lirası bollaşıyor ve Bollaşan bir ürünün ederi (Fiyatı) düşer, Yaz mevsiminde Domatesin fiyatının düşmesi gibi.  Zaten Eylül ayında Yaz Meyve ve Se...
Read more

Do Trade not War

Image
What is the history of ICC?  Our conviction that trade is a powerful force for peace is a legacy of our founders who called themselves “Merchants of Peace”, believing fervently that strong and mutually beneficial commercial ties among nations would not only make them more prosperous but also less likely to go to war.   ICC was founded in 1919 in the aftermath of the First World War, at a time when no world system of rules governed trade, investment, finance or commercial relations. Our founders were a group of industrialists, financiers, and traders determined to replace fear and suspicion with a new spirit of hope and cooperation. Acting on their conviction that the private sector is best qualified to set global standards for business, they called themselves “Merchants of Peace”. ( https://iccwbo.org/about-icc-2/our-mission-history-and-values/ )     Do Trade not War.  Respect each-over in Peace. Trade is not a One-way-Street   The U...
Read more

Economic Growth

 E conomic growth is defined as: An increase of the quantity and quality in the economic goods and services. It is the inflation cleared rate of Output for a year or a period. (Wikipedia, Economic Growth)  A simple test: A country wit 10 citizens, produces goods and services. The 9 persons are working for the 1 person say alpha and getting for there services goods and services but no money. The production belongs to the alpha and he export this and import gold, money(USD EUR etc). The Central Bank holds the treasury which holds the gold and money of the alpha. The country has a economic growth of 6% that means it produces more services and goods than last year  BUT the workers and citizens get the same services and goods as they get it one year before, means no change of there living standards or perhaps less !!!!! BUT the alpha getting wealthier has got more Gold and money at the Central Bank. You will hear that this country is on the Top-List of the Economic Growth but ...
Read more